Polska modernizuje Strefę Inwestycji i wzmacnia długoterminowe zachęty podatkowe zgodnie z nową europejską polityką pomocy państwa

Procedowany jest projekt ustawy (UD391), który wprowadza istotne zmiany w zasadach udzielania zwolnień podatkowych w ramach Polskiej Strefy Inwestycji (PSI). Planowane zmiany obejmują m.in. uruchomienie elektronicznej platformy ePSI, odejście od koncepcji „ścisłych powiązań” z nową inwestycją oraz wydłużenie okresu obowiązywania decyzji o wsparciu do 20 lat. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to II lub III kwartał 2026 r. Poniżej przedstawiamy szczegóły planowanych zmian oraz kontekst regulacyjny pomocy publicznej w UE.

Zwolnienie z CIT dla nowych inwestycji

Przykładem pomocy publicznej udzielanej w Polsce, szeroko kierowanej do inwestorów, jest zwolnienie nowej działalności z CIT lub PIT, udzielane w ramach wspierania nowych projektów. Po spełnieniu określonych kryteriów i uzyskaniu decyzji o wsparciu, inwestor jest uprawniony do nieuiszczania CIT lub PIT przez czas określony w decyzji i do określonej w niej kwoty.

Początkowo ten rodzaj wsparcia mógł być przyznawany wyłącznie na inwestycje zlokalizowane na terenie specjalnych stref ekonomicznych (SSE). W celu dostosowania przepisów do sytuacji rynkowej i potrzeb przedsiębiorców, ustawą z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji wprowadzono istotną zmianę – instrument wsparcia w postaci Polskiej Strefy Inwestycji (PSI). Umożliwia on skorzystanie ze zwolnienia z podatku na obszarze całej Polski.

Pomimo wprowadzenia Polskiej Strefy Inwestycji (PSI), ze względu na okres ważności obowiązujących zezwoleń w specjalnych strefach ekonomicznych, konieczne stało się utrzymanie SSE do końca 2026 r. Ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych straci moc z końcem tego roku. W związku z tym procedowany jest przygotowany przez Ministerstwo Finansów projekt ustawy (numer projektu UD391), który ma uporządkować sytuację prawną w związku z likwidacją SSE.

W ramach nowelizacji planowane jest także wprowadzenie innych ważnych zmian w zasadach udzielania zwolnień w ramach Polskiej Strefy Inwestycji. Zmiany te mają usprawnić proces przyznawania pomocy i wyjaśnić niektóre wątpliwości powstające na gruncie stosowania ustawy, w tym:

• wprowadzenie Elektronicznej Platformy Polskiej Strefy Inwestycji (ePSI), której celem jest optymalizacja i automatyzacja procesów związanych z wnioskowaniem o wydawanie decyzji o wsparciu, a także jej zmianą lub wygaszaniem,
• odejście od stosowania koncepcji „ścisłych powiązań” z nową inwestycją na rzecz objęcia zwolnieniem wszystkich dochodów generowanych przez istniejący zespół składników majątkowych, o ile przedmiot tej działalności oraz działalność w ramach nowej inwestycji określone są za pomocą tego samego kodu PKWiU (szczególnie istotne w przypadku inwestycji brownfield),
• wprowadzenie obowiązku uzyskania opinii Szefa Krajowej Administracji Skarbowej przy uzyskiwaniu decyzji o wsparciu,
• wydłużenie na okres 20 lat obowiązywania decyzji o wsparciu,
• wprowadzenie definicji „zarządzającego”,
• wprowadzenie definicji pojęcia poziomu zatrudnienia i modyfikacja kwestii warunku zatrudnienia w związku z realizacją nowej inwestycji w przypadku, gdy kosztami kwalifikowanymi są jedynie koszty inwestycji.

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to drugi lub trzeci kwartał 2026 r.

Wyłączenia grupowe

Pomoc publiczna udzielana niektórym strategicznym sektorom gospodarki na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym została uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym – są to tzw. wyłączenia grupowe (blokowe). Do pomocy udzielonej w ramach tych sektorów do określonych limitów stosuje się też uproszczenia lub nawet wyłączenia z obowiązku uprzedniego zgłoszenia.

Podstawą prawną tych rozwiązań jest Rozporządzenie GBER (Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r.). Za pomocą wyłączeń grupowych prawodawca unijny promuje rozwój niektórych sektorów gospodarki, które uważa za szczególnie strategiczne lub przyszłościowe. Przykładowo, w ostatnich latach istotnie zwiększono wartości progowe dofinansowania inwestycji w projekty związane z transformacją ekologiczną oraz cyfrową.

Rozporządzenie GBER w obecnym kształcie będzie obowiązywać do 31 grudnia 2026 r. Równolegle trwają  prace nad nowym projektem rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych. Komisja Europejska ogłosiła konsultacje publiczne na temat projektu, które zakończyły się 23 kwietnia 2026 r. Projekt zakłada wprowadzenie zmian, które zwiększą elastyczność w opracowywaniu środków pomocy. Większy nacisk ma być również położony m.in. na rozwój przystępnego cenowo mieszkalnictwa, przekwalifikowanie i podnoszenie kwalifikacji pracowników oraz zwiększanie kompetencji cyfrowych.

Pomoc publiczna w Unii Europejskiej

Pomoc publiczna to szerokie pojęcie obejmujące wszelką pomoc udzielaną niektórym przedsiębiorcom lub grupom przedsiębiorców przez instytucje państwowe i wpływającą przez to na konkurencję na wolnym rynku. Taka pomoc może przyjmować różne formy, od najbardziej oczywistych jak bezpośrednie dotacje, przez ulgi, zwolnienia podatkowe, preferencyjne pożyczki czy gwarancje.

Prawo wspólnotowe szczegółowo reguluje warunki przyznawania pomocy publicznej, ze względu na jej potencjalny wpływ na rynek wewnętrzny UE i wymianę handlową między państwami członkowskimi. Co do zasady udzielanie pomocy publicznej, poza przypadkami wyraźnie dozwolonymi, jest w Unii Europejskiej zakazane. Przykładami dopuszczalnej pomocy publicznej są m.in.: pomoc horyzontalna kierowana do wszystkich przedsiębiorców niezależnie od sektora, m.in. na ratowanie i restrukturyzację, badania i rozwój, wzrost zatrudnienia, pomoc regionalna kierowana do najmniej rozwiniętych regionów Unii, pomoc w ramach wyłączeń grupowych i pomoc de minimis. Co do zasady istnieje obowiązek notyfikowania pomocy do Komisji Europejskiej (chociaż istnieją przy tym wyjątki, przede wszystkim pomoc de minimis). Pomoc publiczna musi być zgodna z  zasadami ogólnymi prawa UE, w tym zasady proporcjonalności i przejrzystości, a także z  orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE.

Informacje o wszelkiej pomocy publicznej udzielonej danemu przedsiębiorcy w ramach wdrażanych w Polsce środków pomocowych są publicznie dostępne online w bazie SUDOP(„System Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej”), z wyjątkiem pomocy udzielonej w rolnictwie lub rybołówstwie. Narzędzie to pozwala szybko wyszukać danego przedsiębiorcę po numerze NIP i zweryfikować jaką pomoc publiczną otrzymał i czy zbliża się do wykorzystania limitu pomocy de minimis, którego maksymalna wartość od 2024 roku wynosi 300.000,00 euro w ciągu trzech kolejnych lat.